W tym artykule pokażemy dlaczego testy są KONIECZNOŚCIĄ.
Sam montaż urządzeń nie wystarczy. Skuteczność działania musi być udowodniona testami, które odpowiadają na różne pytania:
· czy urządzenia są sprawne?
· czy system wykryje pożar wystarczająco wcześnie?
· czy oddymianie działa tak, jak zaprojektowano?
Test czujek to podstawowa procedura kontrolna i serwisowa. Polega na pobudzeniu czujki specjalnym przyrządem (zadymiarka, aerozol testowy, tester czujek termicznych, magnes) i sprawdzeniu, czy:
·czujka reaguje,
·centrala odbiera sygnał,
·system uruchamia zaprogramowane scenariusze pożarowe.
· przy odbiorze nowej instalacji,
· w ramach przeglądów okresowych (wymóg prawny),
· po modernizacjach lub remontach,
· po awariach mających wpływ na stan instalacji,
· podczas ćwiczeń ewakuacyjnych.
Ważne: test czujek potwierdza sprawność sprzętu, ale nie pokazuje, czy system wykryje pożar na czas w realnych warunkach.
Pożary testowe są bardziej zaawansowaną metodą. Polegają na odtworzeniu w kontrolowanych warunkach scenariuszy określonych w normach PN-EN 54-7i ISO/TS 7240-9.
Najczęściej stosuje się dwa wzorcowe pożary:
· TF2 (tlenie się drewna bukowego)– dym o niskiej energii unoszenia, typowy dla „cichej” fazy pożaru,
· TF4 (płomieniowe spalanie pianki PU)– intensywne wynoszenie dymu, symulujące rozwinięty pożar.
· w wysokich obiektach (powyżej 12 m),
· w atriach, halach, salach widowiskowych,
· w magazynach wysokiego składowania,
· przy silnej wentylacji lub stratyfikacji dymu(rozwarstwiania się dymu),
· w obiektach ze skomplikowaną geometrią stropu.
W jednej z hal przemysłowych zespół Instytutu Nodex przeprowadził dwa testy:
· TF2 – dym nie dotarł do czujek z powodu silnych przepływów powietrza. System był sprawny, ale alarm nie został wywołany na czas.
· TF4 – intensywne unoszenie dymu spowodowało szybkie dotarcie do stropu i zadziałanie czujek w wymaganym czasie.
Wnioski: skuteczność instalacji zależy nie tylko od jakości czujek, ale też od transportu dymu w obiekcie. Dzięki testom zoptymalizowano lokalizację punktów próbkowania w systemie zasysającym i poprawiono wykrywanie także w przypadku tzw. „cichych” pożarów tleniących się.
Test z gorącym dymem to procedura zupełnie inna niż pożary testowe. Służy przede wszystkim do odbiorów systemów wentylacji pożarowej w garażach i dużych przestrzeniach. Próby dymowe pozwalają na weryfikację przyjętych przez projektanta założeń. Są świetnym sposobem potwierdzenia wniosków z raportu symulacji CFD.
Na czym polega?
· generuje się źródło gorącego dymu o dużej mocy (np. tace z paliwem, palniki – moc kilkuset kW),
· dodaje się dym techniczny dla wizualizacji,
· przepływy rejestruje się za pomocą kamer.
Cel testu gorącym dymem:
· ocenić skuteczność usuwania dymu,
· sprawdzić utrzymanie warstwy wolnej od dymu,
· zweryfikować dopływ powietrza kompensacyjnego,
· potwierdzić zgodność działania systemu oddymiania z projektem.
Takie testy przeprowadza się bez angażowania instalacji sygnalizacji pożarowej (SSP), która na tym etapie inwestycji zwykle nie jest jeszcze gotowa. Zamontowane czujki należy dodatkowo osłonić, ponieważ substancje powstające w trakcie prób mogą powodować ich zanieczyszczenie co może spowodować ich rozkalibrowanie.
Do sterowania urządzeniami oddymiającymi wykorzystuje się centralę sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi (CSUP). To właśnie ona –dzięki zaprogramowanej matrycy sterowań – uruchamia wentylatory, klapy i drzwi pożarowe. Wystarczy na wejściu CSUP zasymulować stan alarmu dla testowanej strefy, aby system zadziałał dokładnie tak, jak w realnym scenariuszu pożarowym.
Aspekty formalne i bezpieczeństwo
· Test czujek SSP – obowiązkowy przy odbiorach i przeglądach okresowych, zgodnie z przepisami ochrony przeciwpożarowej.
· Pożary testowe – regulowane przez normy europejskie (PN-EN, ISO), stosowane przy obiektach trudnych technicznie.
· Testy gorącym dymem – opisane w wytycznych ITB 493/2015, przeprowadzane przy odbiorach systemów oddymiania.
Ze względu na ryzyko (temperatura, spaliny, promieniowanie cieplne) testy pożarowe i gorącego dymu powinny wykonywać wyspecjalizowane jednostki, z aparaturą pomiarową i zabezpieczeniem BHP.
· Test czujek SSP – zawsze przy odbiorach, w przeglądach okresowych, po modernizacjach i awariach.
· Pożary testowe SSP – w obiektach wysokich, z silną wentylacją, stratyfikacją dymu lub skomplikowaną geometrią stropu.
· Test z gorącym dymem – przy odbiorach systemów wentylacji pożarowej, głównie w garażach i dużych przestrzeniach.
· Test czujek SSP mówi: czy sprzęt działa.
· Pożary testowe odpowiadają: czy system zadziała na czas w realnych warunkach.
· Test gorącym dymem pokazuje: czy oddymianie działa zgodnie z projektem.
To trzy różne badania, które się uzupełniają. Zarządca świadomy różnic będzie wiedział, które z nich są konieczne w jego obiekcie, aby mieć pewność, że systemy przeciwpożarowe spełnią swoją rolę w chwili zagrożenia.
Założyciel i prezes Ela-compil
Autor wielu publikacji z dziedziny technicznych środków ochrony mienia oraz zintegrowanych systemów zarządzania bezpieczeństwem. Współtwórca platfromy FireMATRIX.
Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku w Ossowie to nowoczesny gmach o powierzchni blisko 4800m2 z częścią wystawienniczą, amfiteatrem i zapleczem technicznym. Obiekt mieści bezcenne eksponaty, dlatego system automatyki pożarowej musiał spełniać najwyższe wymagania – zarówno w zakresie ochrony ludzi, jak i zbiorów.
Wyzwaniem było zaprojektowanie i wdrożenie układu, który poradzi sobie z obsługą blisko 200 odcinających klap przeciwpożarowych, a jednocześnie zapewni pełną kontrolę i niezawodność w ramach skomplikowanego scenariusza pożarowego.
Zastosowano centralę sterująco - zasilającą urządzeniami przeciwpożarowymi typu FPM+, która dzięki modułowej konstrukcji i rozbudowanej diagnostyce idealnie sprawdziła się w muzeum. Sercem systemu stały się moduły e.LSK, obsługujące dwie niezależne magistrale MP-BUS w każdym kontrolerze, co pozwoliło efektywnie zarządzać tak dużą liczbą urządzeń i jednocześnie zredukować ilość okablowania.
Wdrożony system wentylacji bytowej oraz sterowania klapami nie tylko spełnił wymagania formalne, ale przede wszystkim dał inwestorowi poczucie bezpieczeństwa. Każda klapa przeciwpożarowa jest stale monitorowana, a ewentualne nieprawidłowości są natychmiast sygnalizowane i diagnozowane.
.webp)
Dzięki centrali FPM+ muzeum zyskało:
.webp)
Przykład Muzeum Bitwy Warszawskiej w Ossowie pokazuje, że FPM+ to nie tylko centrala sterująca, ale kompleksowe narzędzie wspierające projektantów i inwestorów w realizacji nawet najbardziej wymagających zadań.
Dzięki połączeniu zaawansowanej technologii, elastycznej matrycy sterowań i zdalnej konfiguracji, FPM+ wyznacza nowy standard w automatyce pożarowej. To rozwiązanie, które sprawdza się tam, gdzie bezpieczeństwo ludzi i ochrona dziedzictwa są absolutnym priorytetem.
Autor: Piotr Matuszewski
Dyrektor Produkcji w Ela-compil, szef działu FPM+.
Rzeczoznawca SITP, członek PIIB z uprawnieniami w specjalności telekomunikacyjnej, elektrycznej i elektroenergetycznej.
Ponad 25 lat doświadczenia w technicznej ochronie obiektów, autor projektów i publikacji branżowych, propagator BIM.
Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP) to urządzenie wymagane przez §183 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Jego podstawowym zadaniem jest szybkie i niezawodne odłączenie napięcia od wszystkich obwodów elektrycznych w budynku (z wyjątkiem tych niezbędnych do prowadzenia akcji ratowniczej), w przypadku wystąpienia pożaru.
Dlaczego przeciwpożarowy wyłącznik prądu ma za zadanie odłączyć zasilanie elektryczne w budynku lub jego części w przypadku pożaru?
Jednak nie wszystkie obwody powinny być odłączane przez przeciwpożarowy wyłącznik prądu. Istnieją tzw. obwody, które muszą pozostać zasilane w czasie pożaru. Zgodnie z przepisami (np. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury oraz normy PN-IEC/PN-HD 60364), są tom.in:
· Oświetlenie ewakuacyjne i awaryjne - umożliwia bezpieczne opuszczenie budynku przez ludzi.
· Instalacje systemów sygnalizacji pożarowej(SSP) - w tym czujki dymu, centrale pożarowe, sygnalizatory itp.
· Instalacje dźwiękowego systemu ostrzegawczego(DSO) - przekazują komunikaty głosowe i alarmy.
· Systemy oddymiania i napowietrzania - umożliwiają usuwanie dymu i ciepła, poprawiają widoczność i warunki ewakuacji.
· Systemy kontroli rozprzestrzeniania się dymu i ciepła (np. klapy dymowe, kurtyny dymowe)
· Pompy pożarowe - zapewniają wodę do hydrantów i tryskaczy.
· Windy dla ekip ratowniczych (tzw. windy pożarowe) - muszą być dostępne dla straży pożarnej.
Rozwiązania firmy CERBEX, takie jak PWP typu CX-2004 z certyfikatem i świadectwem dopuszczenia wydanym przez CNBOP, gwarantują zgodność zobowiązującymi normami, a ich niezawodność została potwierdzona w najbardziej wymagających warunkach eksploatacyjnych. Jednak dopiero integracja z systemem zarządzania bezpieczeństwem – takim jak GEMOS – oraz współpraca z centralą sterującą FPM+ zapewniają pełną kontrolę i automatyzację działań w przypadku pożaru.
Dostępny na rynku przeciwpożarowy wyłącznik prądu produkowany przez firmę CERBEX doczekał się pełnej integracji z Systemem Integrującym Urządzenia Przeciwpożarowe (SIUP) jakim jest system GEMOS.
Inżynierowie z obu firm przeprowadzili z powodzeniem prace wdrożeniowe mające na celu pełną integrację i związaną z tym wizualizację wszystkich najważniejszych stanów pracy PWP a co najważniejsze także zdalne uruchomienie PWP – czyli odłączenie obwodów „nie pożarowych” z poziomu stacji roboczej systemu GEMOS. W przypadku zastosowania wyłącznika z opóźnionym zadziałaniem – stasowanym bardzo często w serwerowniach czy obiektach typu Data Center – operator SIUP na ekranie monitorów otrzyma informację o czasie pozostałym do zadziałania wyłącznika. Oczywiście będzie możliwość przerwania procesu odłączenia gdyby zaistniała taka konieczność – np. w przypadku nieuzasadnionego użycia urządzenia uruchamiającego PWP.
System SIUP GEMOS umożliwia kompleksową integrację urządzeń ochrony przeciwpożarowej i bezpieczeństwa technicznego w jednym, spójnym środowisku. Dzięki temu operatorzy mogą monitorować, sterować i rejestrować wszystkie zdarzenia z poziomu jednego interfejsu.
%20(1).png)
W przypadku integracji z wyłącznikiem PWP firmy CERBEX:
Centrala sterująca FPM+, jako uniwersalne urządzenie integrujące, pełni kluczową rolę w lokalnej obsłudze sygnałów z urządzeń przeciwpożarowych. W scenariuszu integracji z wyłącznikiem PWP CERBEX:
Poniżej krótki opis możliwości odbierania sygnałów generowanych przez PWP w systemie GEMOS.
Wszystkie te informacje są dostępne także w protokole MODBUS i także tą drogą trafiają do platformy integrującej SIUP – GEMOS.
· USZKODZENIE PWP - występuje w przypadku jakiegokolwiek uszkodzenia wewnętrznego, czy to przerwy/zwarcia przewodów sygnałów wejściowych –
· POTWIERDZENIE ZADZIAŁANIA PWP - występuje po prawidłowym zadziałaniu PWP, tj. otwarciu aparatu/ów wykonawczych
· URUCHOMIENIE NASTĘPNEGO PWP - występuje natychmiastowo po odebraniu przez automatykę PWP sygnału z przycisku uruchamiającego. Zwyczajowo jest on zarezerwowany dla przekazania sygnału uruchomienia do następnego zestawu CX2004
· WYŁĄCZENIE DO UPS (systemów teleinformatycznych)- występuje natychmiastowo po odebraniu przez automatykę PWP sygnału z przycisku uruchamiającego. Można go wykorzystać do różnych celów związanych z wyłączeniem innych urządzeń, lub wysterowania innych systemów w obiekcie
· BLOKADA SZR - występuje natychmiastowo po odebraniu przez automatykę PWP sygnału z przycisku uruchamiającego. Można go wykorzystać do różnych celów związanych z wyłączeniem innych urządzeń, lub wysterowania innych systemów w obiekcie, dedykowany dla podania sygnału do automatyki SZR w przypadku gdy wyłączenie pożarowe odbywa się na tych samych aparatach co automatyczne załączenie rezerwy w warunkach pracy bytowej
PWP może też przyjmować sygnały zewnętrzne pochodzące z centrali sterującej FPM+
· URUCHOM - SYGNAŁ Z PWP/UU - sygnał z przycisku powodujący wyzwolenie automatyczne, lub w przypadku ustawionego czasu opóźnienia startuje timer,
· WYŁĄCZ SEKCJĘ Z SSP - wyłącza tylko zestaw, który otrzyma ten sygnał. Nie przekłada się to na przekazanie sygnału dalej za pomocą wyjścia URUCHOMIENIE NASTĘPNEGO PWP CX2004, natomiast pozostałe wyjścia zostają wysterowane. Startuje również timer (jeżeli opóźnienie zostało ustawione),
· ZEZWOLENIE NA WYŁĄCZENIE UPS - sygnał z automatyki zewnętrznej skutkujący pominięciem odliczania czasu opóźnienia.
Wszystkie z powyższych wejść są kontrolowane na przerwę i zwarcie.
Dodatkowo wewnętrznie automatyka kontroluje następujące stany urządzeń wewnętrznych wchodzących w składu rządzenia wykonawczego PWP i przesyła je do systemu GEMOS
- brak zasilania sieciowego potrzeb własnych zestawu,
- uszkodzenie lub rozładowane baterie wewnętrzne zestawu,
- uszkodzenie dodatkowych modułów wewnętrznych (jeżeli takie występują).
Integracja wyłącznika PWP CERBEX z systemem GEMOS i centralą FPM+ to rozwiązanie dla tych, którzy oczekują nie tylko zgodności z przepisami, ale także maksymalnego bezpieczeństwa, elastyczności i efektywności. Dzięki tej synergii zyskujesz pełną kontrolę nad zasilaniem i reakcją systemów przeciwpożarowych – niezależnie od skali obiektu.
Szukasz nowoczesnych i certyfikowanych rozwiązań integracyjnych dla systemów bezpieczeństwa pożarowego? Skontaktuj się z naszym zespołem FireMATRIX i sprawdź, jak możemy zoptymalizować Twój projekt.
Autor: Piotr Matuszewski
Dyrektor Produkcji w Ela-compil, szef działu FPM+.
Rzeczoznawca SITP, członek PIIB z uprawnieniami w specjalności telekomunikacyjnej, elektrycznej i elektroenergetycznej.
Ponad 25 lat doświadczenia w technicznej ochronie obiektów, autor projektów i publikacji branżowych, propagator BIM.