Zabezpieczenie osób i mienia a bezpieczeństwo osób.
Moment, w którym Safety zabija Security
Jesteś pewien swojego projektu? Wszystkie normy spełnione, tabelki się zgadzają, a inwestor przyklepał koncepcję? To teraz wyobraź sobie taką scenę:
W obiekcie szczególnie zagrożonym ktoś uruchamia przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP). Gaśnie światło. I co dzieje się z Twoim wycyzelowanym systemem dozoru wizyjnego VSS/CCTV?
Jeśli właśnie pomyślałeś: "No jak to co? Wyłącza się. Przecież przepisy każą wyłączyć prąd", to znaczy, że nieświadomie zaprojektowałeś dziurę w systemie zabezpieczeń, dzięki której bezkarnie można grasować w zabezpieczonym przez Ciebie obiekcie.
To jest ten moment, w którym musimy porozmawiać o pokorze wobec przepisów i pułapce silosowego myślenia.
Wielki mur między branżami
Od lat obserwuję w branży patologiczną sytuację: silosy wiedzy.
• Po jednej stronie mamy Safety (strażacy, rzeczoznawcy ppoż.) – w uproszczeniu ich celem jest to, żeby ludzie nie spłonęli.
• Po drugiej stronie jest Security (projektanci SKD, SSWiN, VSS/CCTV) – w uproszczeniu ich celem jest to, żeby nikt niepowołany nie wszedł i nie zagroził bezpieczeństwu osób lub nie wyniósł mienia.
Problem w tym, że te dwa światy rzadko ze sobą rozmawiają. A ich krytycznym punktem styku jest właśnie przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP).
Znasz rozporządzenie o Warunkach Technicznych (WT). Wiesz, że § 183 ust. 2 nakazuje stosowanie PWP w dużych strefach pożarowych. Ale czy czytałeś dokładnie ustęp 4? „odcięcie dopływu prądu przeciwpożarowym wyłącznikiem nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej (...)”
Brzmi kategorycznie, prawda? Wyłączamy wszystko. Zero prądu. Jeśli czytasz ten przepis literalnie – a robi tak większość projektantów – to w momencie uruchomienia PWP (być może nieuprawnionego wywołanego przez intruza) Twój system dozoru wizyjnego umiera. Kamery ślepną a rejestracja zamiera. A jeśli tak nie jest, to być może strach się bać.
Dla terrorysty lub złodzieja to prezent: wystarczy wcisnąć łatwo dostępny przycisk PWP przy wejściu, by „oślepić” budynek i wejść do środka jak do siebie.
Czy na tym polega profesjonalny projekt?
Luka, która ratuje Twój projekt (i bezpieczeństwo ludzi)
Tutaj dochodzimy do sedna. Dlaczego w ogóle wyłączamy prąd podczas pożaru? Kolokwialnie mówiąc, po to żeby strażak lejący wodę nie został porażony.
Zadaj sobie więc pytanie: Czy każde napięcie zabija? Oczywiście, że nie.
Istnieje furtka, której wielu projektantów nie dostrzega, a która odróżnia amatorszczyznę od profesjonalizmu. Norma PN-HD 60364-4-41 jasno mówi o napięciach bezpiecznych dla człowieka, przy których nie trzeba stosować podstawowej ochrony przeciwporażeniowej. Jeśli instalacja jest zasilana bardzo niskim napięciem (ELV):
• poniżej30 VDC (prąd stały),
• lub poniżej 12 VAC (prąd przemienny),
to nie ma potrzeby jej wyłączania, bo nie grozi porażeniem nawet w trakcie akcji gaśniczej!
Oznacza to, że Twój system zabezpieczeń (SKD, SSWiN,VSS/CCTV) może i powinien działać nawet po użyciu PWP, o ile jest zasilany napięciem 12 VDC (lub innym < 30 VDC).
A teraz bolesna weryfikacja dla fanów rozwiązań sieciowych. Co z systemami opartymi na IP i zasilaniu PoE (ang. Power over Ethernet)?Przy standardowym zasilaniu PoE wykorzystuje się przynajmniej 48 VDC. A to powyżej bezpiecznego limitu 30 VDC.
Jeśli projektujesz dozór wizyjny oparty na kamerach IP i switchach PoE, to zgodnie ze sztuką, PWP musi je wyłączyć. A to oznacza, że w krytycznym momencie tracisz podgląd i rejestrację. Przyznasz, że rozwiązania zastosowane w obiektach podwyższonego ryzyka, które „padają” po wciśnięciu jednego guzika przy wejściu, nie można uznać za profesjonalne.
Podczas audytów, gdy „zderzamy się” z tematem PWP, często włos nam się jeży na głowie. Wykrywamy błędy, które realnie zagrażają życiu imieniu.
Aby Twój projekt nie stał się przedmiotem krytyki (lub działań prokuratury), musisz pamiętać o dwóch rzeczach:
1. sztywne trzymanie się 12 VDC; profesjonalne systemy zabezpieczeń „trzymają się” tego napięcia nie bez powodu – to polisa ubezpieczeniowa na wypadek akcji gaśniczej;
2. odpowiednie zasilanie dla IP; jeśli musisz użyć sieci komputerowej, stosuj urządzenia aktywne zasilane napięciem<30 VDC oraz kamery z zasilaniem 12 VDC.
.png)
Projektowanie instalacji niskoprądowych to nie tylko rysowanie kresek w CADzie. To odpowiedzialność za scenariusze, których nikt nie chce przeżyć. Nie bądź projektantem, który tworzy silosy. Bądź tym, który łączy kropki między bezpieczeństwem pożarowym a fizycznym.
Bo kiedy zawyje syrena, będzie za późno na czytanie norm.
Autor: Andrzej Tomczak ID Electronics Sp. z o.o
Ekspert, rzeczoznawca i wykładowca w zakresie bezpieczeństwa i zabezpieczeń, od ponad 30 lat zajmujący się systemami kontroli dostępu. Przedstawiciel Polskiej Izby Systemów Alarmowych w Polskim Komitecie Normalizacyjnym. Autor wielu artykułów nt. systemów bezpieczeństwa i zabezpieczeń oraz automatyki budynkowej.
