gaszenie mgłą wodną
gaszenie gazem
gaszenie wodą
Jak dobrać technologię gaszenia do scenariuszy pożarowych – praktycznie, bez wchodzenia w specjalistykę gaśniczą.
Projektujesz automatykę pożarową i odpowiadasz za realizację scenariuszy: uruchomienia, blokady, opóźnienia, sterowanie wentylacją, zasilaniem, zamknięciami i sygnalizacją do SSP/SIUP? W pewnym momencie niemal każdy projekt zahacza o stałe urządzenia gaśnicze. I tu pojawia się ryzyko skrótu myślowego: „to tylko kolejny odbiornik do załączenia”.
W praktyce różne technologie gaszenia działają innym mechanizmem, mają inne warunki brzegowe i inną „wrażliwość” na otoczenie. A to bezpośrednio przekłada się na to, jak powinien wyglądać scenariusz pożarowy, logika sterowania i wymagane blokady. Ten artykuł porządkuje różnice między gaszeniem wodą, mgłą wodną (nisko- i wysokociśnieniową) oraz gazem – z perspektywy projektanta automatyki pożarowej, który nie musi być specjalistą od samego proces ugaszenia.
· Woda(tryskacze/zraszanie) gasi głównie przez chłodzenie, ale bywa „inwazyjna” dla obiektu (zalanie, szkody wtórne).
· Mgła wodna wykorzystuje drobne krople i szybkie parowanie: efektywnie chłodzi, ogranicza promieniowanie cieplne i może poprawiać warunki ewakuacji.
· Mgła wysokociśnieniowa (60–200 bar) daje najmniejsze zużycie wody i zwykle najmniejsze szkody wtórne.
· Gaz gasi przez redukcję tlenu lub hamowanie reakcji w płomieniu; wymaga dopiętej szczelności i „twardszej” logiki scenariuszowej.
%20(1).png)
Każdy pożar to zależność trzech elementów: paliwo, energia (temperatura/źródło zapłonu) i utleniacz(tlen). Skuteczne gaszenie polega na ograniczeniu przynajmniej jednego z nich –najczęściej przez chłodzenie lub redukcję tlenu. Różne technologie robią to inaczej, więc inaczej należy je „wpisać” w scenariusz pożarowy.
Woda gasi przede wszystkim przez chłodzenie: odbiera energię cieplną z ogniska pożaru. W instalacjach tryskaczowych i zraszaczowych efekt uzyskuje się głównie „masą wody” – zwilżaniem, penetracją materiału palnego i chłodzeniem elementów konstrukcji.
Najczęściej w pożarach klasy A (materiały stałe, np. drewno, papier).
· W scenariuszu uwzględnij ryzyko szkód wtórnych (zalanie) – szczególnie w strefach wrażliwych(IT, archiwa, rozdzielnie).
· Zwróć uwagę na konsekwencje dla instalacji elektrycznych i zasilania odbiorów w strefie.
· W logice sterowania rozdziel: detekcja → decyzja → uruchomienie, oraz jasno opisz warunki stop/hold/test.
Mgła wodna to dyspersja czystej wody w postaci bardzo drobnych kropli. Dzięki ogromnej powierzchni wymiany ciepła krople szybko odbierają energię i parują – a parowanie jest tu kluczowe, bo intensywnie chłodzi i lokalnie wpływa na warunki spalania.
· Szybkie chłodzenie strefy pożaru i gazów pożarowych.
· Ograniczenie promieniowania cieplnego (możliwość tworzenia kurtyn/ekranów wodnych).
· Redukcję zadymienia i częściowe „wiązanie” produktów spalania.
· Lokalne wypieranie tlenu w strefie płomienia przez parę wodną (efekt miejscowy, nie„ globalny” jak w gazie).
· Tryskacze/zraszanie:3–12 bar, krople zwykle > 1000 μm.
· Mgła niskociśnieniowa: 10–35 bar, krople ok. 200–1000 μm.
· Mgła wysokociśnieniowa: 60–200 bar, krople ok. 20–200 μm.
To rozwiązanie „pośrednie”: zwykle mniejsze zużycie wody niż w klasycznych instalacjach, lepsze chłodzenie płomienia i gazów pożarowych, ale wciąż zauważalna ilość wody może osiadać na powierzchniach.
Tu efekt buduje przede wszystkim parowanie mikro kropel w strefie płomienia. W praktyce oznacza to wysoką efektywność przy minimalnym zużyciu wody i zwykle najmniejsze szkody wtórne.
Systemy gazowe gaszą głównie przez redukcję stężenia tlenu (gazy obojętne) lub przez wpływ na reakcję spalania w płomieniu (gazy chemiczne). W odróżnieniu od wody i mgły, gaz nie opiera się na intensywnym chłodzeniu.
Skuteczność gaszenia gazem zależy od utrzymania wymaganego stężenia środka w chronionej kubaturze. Nieszczelności, otwarcia drzwi czy działająca wentylacja mogą szybko osłabić efekt gaśniczy.
· Scenariusz zwykle wymaga twardszych blokad: zamknięcia, odcięcia, kontrola wentylacji, sygnalizacja i procedury bezpieczeństwa.
· Więcej etapów sekwencji: pre alarm/ostrzeżenie → opóźnienie → zrzut → kontrola utrzymania warunków.
· Nacisk na bezpieczeństwo ludzi: ostrzeganie, potwierdzenia, blokady serwisowe.
• Woda(tryskacze/zraszanie) – skuteczna, ale licz się ze szkodami wtórnymi.
• Mgła niskociśnieniowa –mniejsza „inwazyjność” niż tryskacze, ale nadal możliwe zawilgocenie.
• Mgła wysokociśnieniowa– wysoka efektywność, najmniejsze szkody wtórne.
• Gaz – świetny dla sprzętu, ale wymagający dla szczelności i logiki scenariuszowej.
1. Jaki jest cel działania systemu gaśniczego: ugaszenie płomienia, ograniczenie promieniowania, czy kupienie czasu na ewakuację?
2. Czy w strefie są elementy wrażliwe (IT, archiwa, rozdzielnie), gdzie szkody wtórne są krytyczne?
3. Jakie warunki brzegowe decydują o skuteczności (szczelność, wentylacja, otwarcia, przepływy powietrza)?
4. Jakie działania wspierające muszą iść w parze z gaszeniem (wentylacja, klapy, drzwi, zasilanie, odcięcia)?
5. Czy potrzebujesz etapowania: ostrzeżenie → opóźnienie → uruchomienie →potwierdzenie zadziałania?
6. Jak rozwiążesz tryby serwisowe/testowe, aby nie generować fałszywych uruchomień?
7. Jak będzie wyglądała komunikacja: sygnalizacja, komunikaty, powiadomienia dla obsługi i służb?
8. Co jest kryterium zakończenia działania i powrotu do stanu bezpiecznego?
Woda, mgła wodna i gaz potrafią być równie skuteczne – ale działają innym mechanizmem i mają inne wymagania. Dla projektanta automatyki pożarowej kluczowe jest nie tylko „uruchomić” system gaśniczy, ale zapisać scenariusz tak, żeby technologia miała warunki do działania (i żeby obiekt był bezpieczny dla ludzi oraz mienia).
Autor: Piotr Matuszewski
Dyrektor Produkcji w Ela-compil, szef działu FPM+.
Rzeczoznawca SITP, członek PIIB z uprawnieniami w specjalności telekomunikacyjnej, elektrycznej i elektroenergetycznej.
Ponad 25 lat doświadczenia w technicznej ochronie obiektów, autor projektów i publikacji branżowych, propagator BIM.
.webp)
