Jeżeli porównujemy trudność projektowania różnych systemów należących do grupy elektronicznych systemów zabezpieczeń (ESZ), to projektowanie systemów kontroli dostępu (SKD) należy do jednych z najbardziej wymagających, czyli najtrudniejszych. Skoncentruję się na jednym z bardziej kontrowersyjnych tematów w projektowaniu SKD, jakim jest ewakuacja ludzi w obiektach objętych kontrolą dostępu.
Postaram się w kilku odsłonach przybliżyć czytelnikom ten skomplikowany temat w jak najprostszy sposób.
Jak już wiemy, stosowanie systemów kontroli dostępu (SKD) wiąże się nieodłącznie z użyciem aktywatorów przejść kontrolowanych. Najpopularniejszymi aktywatorami wśród instalatorów są bez wątpienia zaczepy elektryczne, nazywane też elektrozaczepami, oraz elektromagnesy drzwiowe, nazywane również zworami elektromagnetycznymi. Mniej popularne są rygle elektryczne, zwane elektroryglami, i zamki elektromechaniczne – elektrozamki. Dlaczego elektrozaczepy i zwory elektromagnetyczne są najpopularniejsze? Można wysnuwać wiele przypuszczeń, ale wydaje się, że cena ma tutaj decydujące znaczenie. Elektrozaczepy i zwory elektromagnetyczne sprawdzą się w przejściach „administracyjnych”, gdzie drzwi pełnią funkcję porządkową. Natomiast z reguły nie mogą samodzielnie pełnić funkcji zabezpieczeniowej. W przypadku zwór elektromagnetycznych sprawa jest dość oczywista – świetnie nadają się do stosowania na drzwiach ewakuacyjnych i wszędzie tam, gdzie występuje duży ruch osobowy. Ale na pewno nie tam, gdzie ważne jest zabezpieczenie pomieszczeń czy też stref. Na zworę zamontowaną na drzwiach mogą działać tak duże siły, że w dość prosty sposób można pokonać takie zabezpieczenie.
Z zaczepami elektromagnetycznymi sprawa jest bardziej skomplikowana. Należy przyjrzeć się obu współpracującym urządzeniom; elektrozaczepowi i zamkowi z zapadką. Tanie elektrozaczepy charakteryzują się nikłą odpornością mechaniczną. Zaś droższe, których płytki zaczepu są wykonane ze stali, mogą wytrzymywać działanie sił nawet rzędu kilku kN (kilkuset kG). Niestety zazwyczaj zapadki (rygle zapadkowe), współpracujące z zaczepami, nie są odpowiednio odporne. Ma to np. miejsce wówczas, gdy do współpracy z aktywatorami przejść wykorzystywane są tradycyjne zamki, a właściwie zapadki tych zamków (zwykle służące do współpracy z klamkami), dla których norma PN-EN 12209 wymaga nie więcej niż 3 kN (306 kG) wytrzymałości na obciążenie boczne.
A jaka wytrzymałość jest wymagana, aby uzyskać normatywną klasę odporności na włamanie RC (RC – ang. Resistance Class)? W tabeli 1, która powstała poprzez kompilację informacji z norm PN-EN1627 i PN-EN 12209, podano wymaganą odporność na obciążenie boczne zaczepu i zapadki w przypadku współpracy elektrozaczepu i zamka w drzwiach, dla których określono klasę odporności na włamanie RC.
Autor: Andrzej Tomczak ID Electronics Sp. z o.o
Ekspert, rzeczoznawca i wykładowca w zakresie bezpieczeństwa i zabezpieczeń, od ponad 30 lat zajmujący się systemami kontroli dostępu. Przedstawiciel Polskiej Izby Systemów Alarmowych w Polskim Komitecie Normalizacyjnym. Autor wielu artykułów nt. systemów bezpieczeństwa i zabezpieczeń oraz automatyki budynkowej.
28.08.2024 pod patronatem serwisu haleprzemysłowe.plus odbył się nasz kolejny, trzeci już webinar z cyklu " Nowoczesne sterowanie urządzeniami automatyki pożarowej".
W pierwszej z trzech części webinaru omówiono kluczowe aspekty nowoczesnego sterowania urządzeniami wentylacji pożarowej, które mogą zainteresować każdego projektanta zajmującego się systemami pożarowymi.
Zwrócono w niej szczególną uwagę na to, jak ważne jest oddzielenie systemów sygnalizacji pożaru (detekcji), od systemów sterowania i monitorowania, co ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa zarówno obiektów, jak i samych użytkowników.
Przedstawione rozwiązania oparte na normach pozwalają projektantom lepiej zrozumieć wymagania formalne i techniczne dotyczące sterowania klapami przeciwpożarowymi oraz wentylacją oddymiania grawitacyjnego.
Centrala FPM+, prezentowana w trakcie webinaru, podkreśla funkcje, które mogą znacznie ułatwić projektowanie systemów z korzyścią dla wszystkich zarówno inwestorów, instalatorów jak i samych projektantów. Łączy ona funkcje zasilania, sterowania i monitorowania, co redukuje złożoność instalacji i eliminuje potrzebę stosowania wielu osobnych urządzeń. Dzięki temu projektanci mogą projektować bardziej efektywne i zgodne z przepisami systemy, co jest szczególnie istotne w kontekście spełniania norm i uzyskiwania odpowiednich certyfikatów.
%20(1).png)
Jeśli szukasz więc praktycznych wskazówek oraz inspiracji jak projektować nowoczesne systemy przeciwpożarowe, to ten webinar dostarczy Ci wielu cennych informacji.
Prezentowane rozwiązania nie tylko spełniają wymogi techniczne, ale także oferują projektantom elastyczność i możliwość optymalizacji projektów. Jest to pierwsza część webinaru, a w nadchodzących tygodniach pojawią się kolejne dwie, które jeszcze bardziej pogłębią temat zarządzania systemami przeciwpożarowymi.
W pliku do pobrania poniżej znajduje się pełna prezentacja z pierwszej części webinaru, zawierająca wszystkie omawiane zagadnienia techniczne.
Ich główną funkcją jest zapobieganie przedostawaniu się dymu do dróg ewakuacyjnych, takich jak klatki schodowe czy windy, poprzez utrzymywanie nadciśnienia w tych obszarach.
Zasada działania tych systemów opiera się na kontrolowanym przepływie powietrza, które jest wtłaczane do chronionych stref za pomocą dedykowanych do tego celu wentylatorów. Proces ten tworzy nadciśnienie, które przeciwdziała przenikaniu dymu z obszarów objętych pożarem. W praktyce, system ten musi być na tyle inteligentny, aby dostosowywać swoje parametry do zmieniających się warunków, takich jak otwieranie drzwi ewakuacyjnych czy zmiany ciśnienia atmosferycznego.
Podstawowym wyzwaniem w projektowaniu tego rodzaju systemów jest utrzymanie odpowiedniego balansu między różnicą ciśnień a siłą potrzebną do otwarcia drzwi ewakuacyjnych. Zbyt wysokie ciśnienie może utrudniać ewakuację, natomiast zbyt niskie nie zapewni odpowiedniej ochrony przed dymem. Dlatego tak ważne jest precyzyjne dostrojenie wszystkich komponentów systemuo raz zastosowanie zaawansowanych technologii sterowania.
W nowoczesnych systemach, takich jak oferowane przez Mercor S.A., stosuje się zaawansowane algorytmy, które umożliwiają automatyczną regulację pracy wentylatorów. Dzięki temu systemy te są w stanie efektywnie działać w różnych warunkach, zapewniając najwyższy poziom bezpieczeństwa. Wykorzystanie takich rozwiązań pozwala na optymalne zabezpieczenie pionowych dróg ewakuacyjnych, nawet w budynkach o skomplikowanej strukturze architektonicznej.
Projektowanie systemów różnicowania ciśnień w Polsce opiera się na normie PN-EN 12101-13 oraz instrukcjach Instytutu Techniki Budowlanej. Każdy system musi zapewnić określone nadciśnienie, minimalną prędkość przepływu powietrza przez otwarte drzwi oraz nie dopuścić do przekroczenia maksymalnej siły potrzebnej do ich otwarcia. Norma PN-EN 12101-13wyróżnia dwie klasy systemów różnicowania ciśnień (Klasa 1 i Klasa 2), różniące się wymaganiami projektowymi oraz warunkami zastosowania. Na przykład, w budynkach wyposażonych w automatyczne instalacje gaśnicze najczęściej stosuje się systemy Klasy 1, podczas gdy Klasa 2 jest wymagana w budynkach bez takich instalacji.
Projektowanie systemu różnicowania ciśnień wymaga uwzględnienia szeregu parametrów, takich jak:
- Siła potrzebna do otwarcia drzwi nie może przekraczać 100N.
- Różnica ciśnień powinna wynosić co najmniej 30 Pa.
- Minimalna prędkość przepływu powietrza przez otwarte drzwi musi wynosić odpowiednio 1 m/s dla Klasy 1 oraz 2 m/s dla Klasy 2.
- System musi zainicjować działanie w czasie nie dłuższym niż 60 sekund i osiągnąć pełną funkcjonalność w ciągu 120 sekund.
Spełnienie tych wymagań jest niezbędne, aby zapewnić skuteczność systemu w realnych warunkach pożarowych, gdzie dynamicznie zmieniają się warunki ciśnieniowe i termiczne.
Przykładem zaawansowanego systemu różnicowania ciśnień jest system mcr EXi-F firmy MERCOR S.A. System ten aktywuje się automatycznie w momencie wykrycia pożaru, na podstawie sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej(SSP). Główne kroki obejmują:
- Otwarcie przepustnic przy jednostkach napowietrzających.
- Otwarcie elementów upustu powietrza z przestrzeni użytkowej na kondygnacji objętej pożarem.
- Uruchomienie jednostek napowietrzających.
- Otwarcie stałego rozszczelnienia (jeśli jest obecne w systemie).
W przeciągu kilku sekund przestrzeń chroniona zostaje wypełniona powietrzem, co tworzy różnicę ciśnień pomiędzy nią a przyległymi pomieszczeniami. Kluczowym aspektem działania tego systemu jest automatyczna regulacja ilości dostarczanego powietrza, która zależy od aktualnych warunków, takich jak otwieranie drzwi ewakuacyjnych.
System mcr EXi-F wykorzystuje przetworniki ciśnienia do stałego monitorowania i regulacji ciśnienia w chronionej przestrzeni. Gdy drzwi do strefy chronionej są zamknięte, wentylatory dostarczają stabilną ilość powietrza, aby utrzymać żądaną wartość ciśnienia. W przypadku otwarcia drzwi, system natychmiast reaguje (w czasie krótszym niż 3 sekundy), zwiększając obroty wentylatora tak, aby utrzymać wymaganą prędkość przepływu powietrza przez otwarte drzwi.
System wymaga również odpowiedniego upustu powietrza do otoczenia zewnętrznego, co można osiągnąć na kilka sposobów, np. poprzez otwory w ścianie zewnętrznej, szachty wentylacyjne lub mechaniczne wyciągi powietrza. Istotnym elementem jednostki napowietrzającej jest przepustnica odcinająca, która pozostaje zamknięta podczas normalnej pracy systemu, zapobiegając wychładzaniu klatki schodowej, a otwiera się automatycznie w przypadku alarmu pożarowego.
W załączonej dokumentacji znajdziesz szczegółowe informacje o oferowanych przez nas rozwiązaniach. Poznaj naszą ofertę i zadbaj o bezpieczeństwo budynków, które projektujesz.
Jeśli potrzebujesz wsparcia daj znać, wspólnie znajdziemy rozwiązanie problemu.
Zespół redakcyjny
Mercor S.A.