Zacznijmy od definicji ze Słownika Język Polskiego PWN: automatyk to specjalista w dziedzinie automatyki, kierujący, sprawujący nadzór i kontrolę nad urządzeniami automatycznymi, czyli urządzeniami sterującymi procesami technologicznymi bez udziału człowieka. Branża przeciwpożarowa wykorzystuje takie urządzenia do gaszenia pożarów oraz zabezpieczania przed pożarami. Automatykiem pożarowym można zatem nazwać każdą osobę związaną z procesem projektowania, instalacji, konserwacji i użytkowania urządzeń mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
Automatyk pożarowy odpowiada za sprawność urządzeń przeciwpożarowych oraz centrali sterującej urządzeniami przeciwpożarowymi. Przeprowadza testy działania urządzeń przeciwpożarowych w celu weryfikacji, czy założone scenariusze pożarowe są skuteczne oraz zapewnia warunki bezpieczeństwa podczas konfigurowania matrycy sterowań oraz wykonywanych testowych uruchomień urządzeń przeciwpożarowych.
Przede wszystkim powinien orientować się w tematach powstawania i rozwoju pożaru. Znajomość zasad obowiązujących w ochronie przeciwpożarowej również będzie niezbędna. Aby dobrze zaimplementować scenariusz pożarowy, musi wiedzieć jak czytać zarówno scenariusze, jak i tabele sterowania. Do tego dochodzą wiadomości z zakresu budowy, zasad działania i przeznaczenia urządzeń przeciwpożarowych, urządzeń sterujących i nadzorujących pracę urządzeń ppoż.. Najważniejszym elementem jest znajomość terminologii stosowanej w ochronie przeciwpożarowej w stopniu pozwalającym na swobodną komunikację z wszystkimi osobami zaangażowanymi w projekt.
Możesz określić się tym mianem, jeśli wykonujesz jedno lub wiecej z poniższych zadań:
Założyciel i prezes Ela-compil
Autor wielu publikacji z dziedziny technicznych środków ochrony mienia oraz zintegrowanych systemów zarządzania bezpieczeństwem. Współtwórca platfromy FireMATRIX.
Nieszczelność klap może zwiększyć ryzyko rozprzestrzeniania się dymu a w skrajnych przypadkach również ognia w przypadku pożaru. Istnieje wiele czynników, które mogą wpłynąć na utratę szczelności klapy przeciwpożarowej. Mogą to być m.in. uszkodzenia mechaniczne, korozja, nadmierne zużycie uszczelki lub niewłaściwy montaż. Zdarza się to częściej w obiektach, w których występują często fałszywe alarmy w skutek czego dochodzi do wielokrotnego, niepotrzebnego wysterowania klap.Jeśli klapy przeciwpożarowej utraciły szczelność, ponowna kalibracja może być jednym z sposobów, aby rozwiązać ten problem. Kalibracja polega na korekcie położenia klapy względem pozycji wskazywanej przez siłownik jako „zamknięta”. Taką funkcjonalność jest dostępna w sterowanych cyfrowo siłownikach firmy Belimo.
Swoją wiedzą dzielą się z Wami Norbert Bartkowiak i Piotr Matuszewski z Team FireMATRIX.
%20(1).png)
Infrastruktura krytyczna (IK) to rzeczywiste i cybernetyczne systemy (obiekty, urządzenia bądź instalacje) niezbędne do minimalnego funkcjonowania gospodarki i państwa. Nie każdy strategiczny obiekt należy do infrastruktury krytycznej (IK). O tym czy dany zalicza się do IK decydują szczegółowe kryteria zapisane w niejawnym załączniku do Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej.
Infrastruktura krytyczna to, według ustawy o zarządzaniu kryzysowym, systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców.
Infrastruktura krytyczna obejmuje przede wszystkim systemy związane z zaopatrzeniem w energię, surowce energetyczne i paliwa, systemy łączności i sieci teleinformatycznych. Oprócz tego systemy zaopatrzenia w wodę, żywność, ochronę zdrowia, służby ratownicze, transport, finanse, a do tego systemy zapewniające ciągłość działania administracji publicznej. Zaliczamy tu również produkcję, składowanie, przechowywanie i stosowanie substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych.
Ochrona infrastruktury krytycznej to wszelkie działania zmierzające do zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury krytycznej w celu zapobiegania zagrożeniom, ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia i neutralizacji ich skutków oraz szybkiego odtworzenia tej infrastruktury na wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie. Rzeczą bezsprzeczną jest zatem to, że wszystkie obiekty tego typu powinny być wyposażone w ponadnormatywne systemy bezpieczeństwa, w tym przede wszystkim bezpieczeństwa pożarowego, tak aby ewentualne uszkodzenia, czy zakłócenia w ich funkcjonowaniu były jak najbardziej krótkotrwałe, łatwe do usunięcia oraz nie wywoływały dodatkowych strat dla człowieka oraz przedsiębiorstwa, a tym samym dla gospodarki.
Dla obiektów z tej grupy najistotniejsze jest, aby już na etapie projektowania właściwie określić potencjalne zagrożenia i w odpowiedzi na to przewidzieć najbardziej właściwe systemy zabezpieczające. W obiektach IK kluczowym aspektem jest odpowiednie pokierowanie akcją ratowniczo-gaśniczą, która przebiega zgodnie z wytycznymi scenariusza pożarowego. Urządzenia biorące udział w akcji pożarowej muszą bezbłędnie wykonać zaprogramowaną w scenariuszu sekwencję. W początkowej fazie pożaru podstawowe sekwencje powinny uruchamiać się samoczynnie.
Jeżeli mówimy o zabezpieczeniach przeciwpożarowych, to warto podkreślić, aby system detekcyjny – czyli taki, który jest bezpośrednio odpowiedzialny za błyskawiczne wykrycie zarzewia ognia – stanowił wydzieloną, samodzielną część układu systemu bezpieczeństwa pożarowego obiektu. Za realizację scenariusza pożarowego, a mówiąc wprost realizację tabeli sterowań powinno odpowiadać wyspecjalizowane certyfikowane urządzenie, jakim jest centrala sterująca urządzeniami pożarowymi (CSUP). Centrala taka jest dedykowana do spełnienia najbardziej skomplikowanych programów sterujących, które uruchamiają się w momencie otrzymania sygnału o zagrożeniu pożarowym z centrali sygnalizacji pożaru. Wybór realizowanego programu zależy często od różnorakich sekwencji sterowań ułożonych w warunki logiczne. Dopiero spełnienie konkretnych warunków powoduje zadziałanie danego urządzenia lub systemu biorącego bezpośredni udział w akcji ratowniczo-gaśniczej. Dodatkową opcją jest “sterowanie ręczne”, dzięki któremu przeszkolony operator może sterować dynamicznie przebiegiem akcji.
Niestety, jedną z najczęstszych przyczyn inicjacji sterowań są fałszywe alarmy. Wynikają niekiedy z błędnego zaprojektowanego systemu wykrywania pożaru. Po potwierdzeniu fałszywego zgłoszenia, bardzo ważne jest umiejętne i właściwe doprowadzenie wysterowanego układu systemów i urządzeń do stanu spoczynku (tzw. stan oczekiwania sprzed wystąpienia zagrożenia pożarowego), tak aby ich przypadkowe, czy też niezsynchronizowane wysterowanie nie doprowadziło do nieprzewidzianych w skutkach zniszczeń.
Kolejnym ważnym aspektem, który należy wziąć pod uwagę projektując systemy zabezpieczenia pożarowego dla obiektów infrastruktury krytycznej jest konieczność zapewnienia pełnej bieżącej kontroli, monitorowania i raportowania za pomocą systemu integrującego urządzenia przeciwpożarowe (SIUP). Wizualizacja systemu, kontrola wraz z błyskawicznym raportowaniem mogących wystąpić usterek czy uszkodzeń podczas normalnej eksploatacji obiektu ma decydujący wpływ na to, jak zachowa się system ochrony przeciwpożarowej podczas realnego zagrożenia. Integracja to także możliwość dokonywania analizy potencjalnych słabych punktów i natychmiastowa informacja o wykrytych awariach i usterkach. Gromadzone dane można przetwarzać na wiele sposobów i przedstawiać je w najbardziej czytelnej dla każdej grupy zainteresowanych formie.
Systematyczne poprawianie zgłoszonych przez system usterek urządzeń (w jednym obiekcie mogą ich być tysiące, a nawet dziesiątki tysięcy) zapewni możliwość funkcjonowania obiektu w pełnej sprawności i gotowości na mogący nadejść w każdej chwili sygnał o zagrożeniu pożarowym.
Dokładna kontrola połączona z konserwacją urządzeń daje gwarancję skuteczności działania. W przypadku realnego zagrożenia, scenariusz pożarowy zostanie zrealizowany zgodnie z założeniami projektowymi, co zapewni bezpieczeństwo użytkowników budynku i ograniczy potencjalne straty.
Autor: Piotr Matuszewski
Dyrektor Produkcji w Ela-compil, szef działu FPM+.
Rzeczoznawca SITP, członek PIIB z uprawnieniami w specjalności telekomunikacyjnej, elektrycznej i elektroenergetycznej.
Ponad 25 lat doświadczenia w technicznej ochronie obiektów, autor projektów i publikacji branżowych, propagator BIM.